Cart
  • Blog
  • Zakelijk
Search
Inhoudsopgave

IJzertekort: alles over de oorzaken, symptomen en hoe je een tekort kunt aanvullen

Inhoudsopgave

Het ijzer in ons bloed is essentieel voor het leven. Zorgelijk dus dat maar liefst 1,2 miljard mensen op de wereld volgens recent onderzoek van de Radboud Universiteit last hebben van een ijzertekort in hun lichaam. Wat zijn de symptomen van een te laag ijzergehalte? Waardoor wordt ijzergebrek veroorzaakt? En hoe kun je een te lage ijzerverzadiging oplossen? Easly vertelt je alles over de wereld die ijzer heet.

rode bloedcellen
bloedanalyse

Wat doet ijzer in je bloed?

IJzer is een element dat we allemaal kennen. De fysieke wereld staat er bol van. IJzer heeft echter ook in je lichaam een belangrijke functie. IJzer is nodig om voldoende hemoglobine (Hb) aan te kunnen maken in het bloed. En hemoglobine bindt zuurstof en faciliteert daarmee het transport van zuurstof en de opname ervan in de cellen in je lichaam. Zonder ijzer lopen je cellen dus hun brandstof mis. IJzer is dus essentieel voor ons bestaan.

Wat gezonde ijzerwaarden zijn, verschilt voor mannen en vrouwen. Bij mannen wordt een ijzerwaarde tussen 14 en 35 micromol per liter bloed als normaal beschouwd. De normaalwaarden voor vrouwen liggen iets lager: tussen de 10 en 25 micromol ijzer per liter bloed.

ijzer normaalwaarden Infographics

(Chronisch) ijzertekort

Het ijzergehalte in het bloed wordt indirect vastgesteld door de hoeveelheid ferritine – een eiwit dat ijzer opslaat in het lichaam – te meten. Bij te weinig ferritine zit er niet genoeg ijzer in je bloed. Je scoort dan lager dan de eerder genoemde normaalwaarden. In dat geval spreken we van een ijzertekort. Een incidenteel tekort hoeft niet direct klachten te geven. Dat is anders wanneer het ijzertekort bloedarmoede (anemie) veroorzaakt. Daar kun je behoorlijk last van hebben. Bij sommige mensen is het ijzertekort chronisch. Er zit dan structureel te weinig ijzer in het bloed. Daar moet in samenspraak met een arts natuurlijk iets aan worden gedaan.

hoofdpijn

Overigens is ook een ferritine-overschot – een opstapeling van ferritine in het bloed – niet gezond. Een te hoog ferritine hoeft niet meteen te betekenen dat je ook een teveel aan ijzer hebt. Een teveel aan ferritine kan namelijk komen door verschillende oorzaken. Zo kan er tijdelijk sprake zijn van een te hoog ferritinegehalte ten tijde van een ontsteking. Maar ook leveraandoeningen, auto-immuunziektes en overgewicht kunnen ferritinewaarden verhogen. Wanneer er sprake is van erfelijke hemochromatose (ook wel erfelijke ijzerstapelingsziekte genoemd), neemt het lichaam wél te veel ijzer op. Dit kan in sommige gevallen tot klachten leiden.

Ijzertekort symptomen

Een ijzertekort alleen geeft meestal geen klachten. Pas wanneer een ijzertekort leidt tot bloedarmoede, kan je klachten ervaren. Wat zijn de symptomen van bloedarmoede? Het meest voorkomende symptoom is vermoeidheid, waarvoor geen normale verklaring in het dagelijks leven is te vinden. Omdat vermoeidheid allerlei oorzaken kan hebben, is het natuurlijk niet mogelijk om alleen op basis van dit symptoom een ijzertekort vast te stellen. Opvallend bij bloedarmoede is ook dat je huid bleker kan zijn dan normaal. Dat komt omdat er dan minder hemoglobine in je bloed zit, en dit eiwit is verantwoordelijk voor de rode kleur van je bloed. De bleekheid komt vooral tot uiting op je huid, je tandvlees en aan de binnenkant van je oogleden.

Kortademigheid, hoofdpijn, duizeligheid en, bij ernstige gevallen bloedarmoede door ijzergebrek, hartkloppingen, kunnen ook voorkomen. Daarnaast treden soms symptomen op als rusteloze benen, droog en beschadigd haar, en ben je vatbaarder voor infecties, omdat ijzer een noodzakelijke component is voor het goed functioneren van je afweersysteem.

gebroken haar
hartslagmeten
man met hoofdpijn
restless legs

Natuurlijk kun je op basis van symptomen alleen niet vaststellen of je een tekort van ijzer in je bloed hebt. Daarvoor kun je een ijzertekort test doen of op consult bij een arts gaan, die vervolgens kan beslissen of er nader bloedonderzoek nodig is. Uiteindelijk is een te lage ijzerverzadiging alleen vast te stellen met een bloedtest. Als je niet zeker bent van je symptomen kun je met een bredere, generieke test, zoals de Essential 7 test, zelf je bloedwaarden onderzoeken, zonder verwijzing van een huisarts. De test vervangt natuurlijk niet het advies van een arts,

Gerelateerde tests

De oorzaken van ijzertekort

IJzertekort kan verschillende oorzaken hebben. Het eten van te weinig ijzerrijke voeding kan bijvoorbeeld een tekort veroorzaken. Ook hier zijn er verschillen tussen mannen en vrouwen. Bij vrouwen kan een ijzertekort het gevolg zijn van overmatig bloedverlies tijdens de menstruatie. Bij mannen, en bij vrouwen die niet meer menstrueren, kan het ijzertekort worden veroorzaakt door chronisch bloedverlies in het maag-darmkanaal.

gezonde voeding

Hoe kom je van een ijzertekort af?

De gevolgen van ijzertekort kunnen potentieel groot zijn, afhankelijk van hoe groot het tekort is en hoelang het tekort duurt. Maar het is ook mogelijk dat er geen klachten optreden. Zoals gezegd kan een ijzertekort bloedarmoede veroorzaken. Bloedarmoede is een tekort aan hemoglobine (Hb) – het eiwit de rode bloedcellen die zuurstof bindt en dus verantwoordelijk is voor het zuurstoftransport in je bloed. Bloedarmoede en ijzertekort zijn dus niet hetzelfde. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat je te weinig ijzer in je bloed hebt, maar dat de Hb-waarde wel normaal is.

Overigens worden niet alle vormen van bloedarmoede door een ijzertekort veroorzaakt. Een gebrek aan foliumzuur of vitamine B12 kan ook anemie veroorzaken. Daarnaast zijn er erfelijke of chronische ziekten die bloedarmoede kunnen veroorzaken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan thalassemie, kanker, nierziekten en reuma. Meer weten over een hemoglobine tekort? Lees ons blog over hemoglobine!

angstig
arts

IJzertekorten aanvullen

Heb je, bijvoorbeeld door middel van een zelftest, vastgesteld dat er niet genoeg ijzer in je bloed zit? In dat geval is het verstandig het ijzertekort aan te vullen. Dat kan op verschillende manieren. Je kunt bijvoorbeeld je voedingspatroon wijzigen en meer ijzerrijke voeding gaan eten. Voedingsmiddelen die veel ijzer bevatten zijn: volkoren ontbijtkoek, volkoren spaghetti, roggebrood, vlees en volkoren crackers. De site van het Voedingscentrum kan je hier meer over vertellen. Daarnaast is het mogelijk door ijzersupplementen het ijzergehalte in je bloed op een kunstmatige manier aan te vullen.

Let op: bij serieuze (zeer duidelijke) symptomen en klachten blijft het belangrijk om eerst met je huisarts te gaan praten.

gingerbread
crackers
vlees

Tot slot, een tekort aan ijzer komt vaak voor. De gevolgen hoeven niet altijd ernstig te zijn, maar in sommige gevallen kan dat wel het geval zijn, bijvoorbeeld wanneer het tekort aan ijzer de aanmaak van hemoglobine verstoort en dit tot bloedarmoede leidt. Houdt het ijzergehalte in je bloed dus goed in de gaten. Dat kan tegenwoordig al met een eenvoudige ijzertekort zelftest, die je thuis kunt doen zonder tussenkomst van je huisarts. Met vroegtijdig preventief testen kun je heel wat medische problemen voor zijn. Want het cliché is nog altijd waar: meten is weten.

Renée Schootbrugge-Timmerman Msc

Goedgekeurd door een arts

Renée Schootbrugge-Timmerman Msc

Arts

Renée Schootbrugge-Timmerman is samen met haar collega-artsen binnen Easly verantwoordelijk voor een breed palet aan zorg, waaronder de preventieve zorg en SOA-zorg. Vanuit haar professie draagt zij bovendien medische inputs aan in diverse innovatieve projecten.

Leer meer

Gerelateerde artikelen